توسعه مشارکت سرمایهگذاری بخش خصوصی در پروژههای تولید برق
چکیده
امروزه
با توجه به رشد اقتصادی و تجاری در زمینههای مختلف صنعتی و همچنین نظر به
گسترش فضاهای لازم برای اسکان جمعیت و ارائه خدمات لازم، تأمین انرژی مورد
نیاز به منظور تأمین نیازهای مورد نظر برای این بخشها از مباحثی است که
حایز اهمیت است.برای ایجاد منابع تأمین انرژی مورد نیاز این واحدها علاوه
بر نیاز به داشتن برنامهریزی دقیق و منظم، تأمین منابع مالی و تخصصی برای
اجرای آن از مهمترین موارد محسوب می شود. نظربه بار مالی و اجرایی سنگین که
این پروژهها (تأمین انرژی) به همراه دارد بخش دولتی می بایست جهت انجام
آنها سرمایه گذاری کلانی را صورت دهد. از طرفی اگر این بخش بخواهد مجری
طرحهای خود نیز باشد نیاز به اختصاص هزینه هایی سرسام آور برای اداره آنها
خواهد بود.
اما
به منظور کاهش تصدیگرایی دولت و ایجاد زمینههای لازم برای به کارگیری از
متخصصان امر و سرمایه گذاران و بهرهگیری از منابع مالی غیر از منابع
دولتی در خصوص ایجاد نیروگاههای تولید برق پروژههای IPP مطرح می گردند.
بحث اجرایی این نوع پروژه ها از سال 91 در دنیا رایج گشته است و تاکنون در
کشورهای توسعه یافته و یا در حال توسعه چندین طرح بزرگ اجرا گردیده است.
در
این مقاله سعی بر آن شده است که رویه اجرایی برای چند طرح موفق در دنیا که
عموماً مربوط به کشورهای آسیای شرقی میباشد ارائه گردند. در این رویه
مباحث و چهارچوب نحوة اجرای یک پروژه IPP آمده است.مهمترین
مسئله در اجرای این گونه پروژهها ایجاد زمینه های لازم برای مشارکت بخش
خصوصی و استفاده از اعتبارات و وامهای طویلالمدت با بهره کم در طی دوره
انتظار بازگشت سرمایه است.
از
طرفی داشتن معیارهایی برای توافق بر سر مسئله قیمت خرید برق (PPA) از
مهمترین موارد اجرایی این پروژههاست. در انتهای این مبحث نیز تکنیکی برای
محاسبه قیمت تمام شده برق (دلار بر کیلووات ساعت) تولیدی واحد نیروگاهی به
اختصار آمده است. این روش میتواند مبین این باشد که با اختصاص کلیه عوارض و
نرخهای تورم و همچنین نرخ بازگشت سرمایه مورد انتظار با توجه به نوع واحد و
نوع سرمایه چگونگی میتوان قیمت تمام شده برق یک نیروگاه IPP را تخمین زد.
بخش
دوم مقاله که به این مبحث اختصاص داده شده است شامل نحوة محاسبه PA برای
یک واحد نیروگاه گازی است که با توجه به ضریب ظرفیت تولید واحد و راندمان
آن قیمت تمام شده برق COE استخراج گردیده است.
کلمات کلیدی:
پروژه IPP
نحوه محاسبه PA
سرمایه گذاری
صنعت برق
تولیدکنندگان مستقل برق
1- شناخت فرآیند پروژههای IPP
شناسایی شیوههایی مرسوم پروژه IPP در دنیا
1-1-1- روشهای اجرایی نیروگاهی توسط سرمایهگذاری بخش خصوصی
در دنیا شیوههای رایجی برای اجرای طرحهای نیروگاهی IPP وجود دارند که عمده ترین آنها به شرح ذیل می باشند:
الف) BOO
:
در این روش سرمایهگذار و مجری خارجی و یا داخلی نیروگاه را ساخته و تحت
مالکیت خود قرار می دهد و برق آنرا به وزارت نیرو و یا شرکتهای توزیع می
فروشد.
ب) BOT
: در این روش پس از گذشت دوران بهرهبرداری، بهرهبردار مالکیت واحد را به بخش دولتی واگذار میکند.
ج) BLOT
:
در این حالت علاوه بر اجرای روند BOT بهرهبردار تجهیزات را از بخش دولتی
کرایه میکندو در واقع کرایه مربوط به تجهیزات را در دوره بهرهبرداری بر
عهده دارد.
د) ROT
: ترمیم و نوسازی واحد نیروگاه، بهرهبرداری از آن و سپس انتقال به مالک واحد در این روش صورت می پذیرد.
هـ) ROL :
ترمیم و نوسازی واحد، بهره برداری از آن و کرایه واحد(بازگشت به بخش عمومی یا دولتی از طریق کرایه)
روشهای
BTO، BLT، BOOT از سایرروشها نیز هستند که با توجه به اینکه از لحاظ تعداد
پروژههای اجرایی مانند موارد فوق نیستند و عمومیت ندارند در این مبحث
اشارهای به آنها نمیشود.
1-1-2- موافقت نامه خرید برق (PPA)
هر نوع از رویههای بند قبل که برای اجرای پروژه IPP در نظر گرفته شوند به منزله یک واحد تولیدی با خروجی انرژی برق محسوب می شوند.
خریدار انرژی تولیدی وزارت نیرو و یا شرکتهای توزیع (برق منطقهای) می باشند.
این
توافقنامه در واقع قیمت خرید برق را مشخص میکند و در ابتدای برگزاری
مناقصه و به عنوان اسناد بایستی توسط شرکت کننده در مناقصه به بخش دولتی
ارائه شود.
مناقصه
توسط دولت برگزار میشود و پس از تعیین اسناد و تحویل آن به بخشهای مختلف و
بررسی طرح PPA به عنوان نرخ تضمینی خرید برق از مشارکتکننده لحاظ میشود.
فهرست مطالب
توسعه مشارکت سرمایهگذاری بخش خصوصی در پروژههای تولید برق 1
چکیده 3
کلمات کلیدی 5
1- شناخت فرآیند پروژههای IPP 5
شناسایی شیوههایی مرسوم پروژه IPP در دنیا 5
1-1-1- روشهای اجرایی نیروگاهی توسط سرمایهگذاری بخش خصوصی 5
در دنیا شیوههای رایجی برای اجرای طرحهای نیروگاهی IPP وجود دارند که عمده ترین آنها به شرح ذیل می باشند: 5
الف) BOO 5
ب) BOT 5
ج) BLOT 5
د) ROT 5
هـ) ROL : 5
1-1-2- موافقت نامه خرید برق (PPA) 5
1-1-3- ریسکها و قابلیت انجام پذیری طرح 6
پروژههای IPP اهم آنها به شرح ذیل اند: 6
الف- منافع و درآمد ناشی از سرمایه گذاری 6
ب- ریسک اجرای طرح 7
ج- خط مشی و نوع نگرش سیاسی 7
هـ احداث 7
و- حوادث غیرقابل پیشبینی 7
1-1-4- منابع مالی و روشهای دستیابی به آن 8
الف) Genco (کمپانی مدیریت برای تولید برق) 8
د) MU (Municipal Utility) 8
1-1-5 – روبه اجرایی پروژه 8
2-1– احداث نیروگاههای IPP به شیوههایی BOT و BOO ساختار این پروژه با شرح ذیل است : 9
1-2-1- برنامهریزی مقدماتی 9
1-2-2- فروش اسناد مناقصه 9
1-2-3- ارزیابی و انتخاب پیمانکار 10
1-2-4- تصویب موافقتنامه امتیاز بهرهبرداری 10
1-2-5- ارزیابی و انتخاب پیمانکار 10
1-2-6- ارزیابی و تغییر قیمت هزینه اجرایی پروژه 11
1-2-7- Turn Key 11
1-3- فاکتورهای کلیدی در اجرای برخی پروژه های BOT / BOO در دنیا 11
1-4- تکنیک محاسبه PPA 12
1-4-1- معرفی پارامترهای محاسبات و فرمولها 12
1-4-1-1- Progress Ratio (R) 12
1-4-1-2- روش محاسبه نرخ کاهش سرمایه 12
1-4-1-3- رشد یا کاهش سرمایه 12
1-4-1-4- Present Value (ارزش روز پول) برای یک دوره کارکرد نامحدود (بسیار طولانی) 13
1-4-1-5- PV برای یک دوره زمانی محدود 13
1-5- قیمت تمام شده برق در یک نیروگاه گازی به صورت سرمایه گذاری IPP 15
نتیجه گیری 17
منابع و مأخذ 19
نمودار 1 20
نمودار 2 20
نمودار 3 21
نمودار4 22
